Sitenin açılışından bu yana son 10 gün içinde onlarca email ve telefon aldık. Gelen sorular ve yorumlar öyle gösteriyorki, ortada bir isim karmaşası var. Ama zaten bu beklenmedik bir şey değil. O sebeple aşağıda dut türleri ve isimlendirmeleri hakkında fazla bilimsel olmadan, bilinenleri anlatmak istiyorum. Ayrıca sitemizin resimler kısmında bunları görsel olarak karşılaştırabilirsiniz.
Genel olarak şu da unutulmamalıdır ki dut türleri henüz kültüre tam olarak alınmadık ender meyve türlerindendir. O nedenle dutlarda henüz çeşit tescil çalışmaları yapılmamıştır.
Dutlar Urticales takımının, Moraceae familyasının Morus cinsine dahildir. Bugüne kadar yapılan sistematik çalışmalarda dünyanın ılıman bölgelerinde Morus cinsinin 100 kadar türü tanımlanmıştır. Ancak yaygın olarak karşılaşılan 14, meyveleri için tüketilen ülkemizde de bilinen 5 farklı türü bulunmaktadır. Bu türler Morus alba (beyaz ve mor dut), M. nigra (karadut), M. rubra (kırmızı dut), M. alba var. laevigata (parmak dut).
BEYAZ DUT: Adından da anlaşılacağı üzere beyaz renkli, gayet tatlı değişik iriliklerde, bir kısmı çekirdeksiz bir türdür. Bu dutu karıştırmaya imkan yok. Beyaz dut şu an için ülkemizdeki toplam dut üretiminin yaklaşık %95 ini oluşturmaktadır. Daha çok pekmez, petil, köme gibi işlenmiş ürünler olarak kullanılan beyaz dut aynı zamanda çerezlik olarak da kurutulup tüketilmektedir.
MOR DUT: Tat olarak beyaz duta çok benzer hatta tat olarak ayırtedilmesi hayli güçtür. Albenisinden dolayı daha çok taze olarak tüketilir. Şu ana kadar işlenmiş ürün olarak pek değerlendirilememiştir.
KIRMIZI DUT: Karadut ile en fazla karıştırılan tür bu türdür. Kendi içinde de bazı çeşitlilikler göstermesine karşın genelde erken olum döneminde kırmızı olan rengi tam olum döneminde siyaha döner. Beyaz dut kadar tatlı olmasa da bazı tipleri tatlı, az tatlı veya çok az ekşi-tatlı olabilir. Yani şeker içeriği orta ve az asitli dutlar “kırmızı dut” olarak adlandırılır. Bu tür kurumadde içeriği yüksek olduğu için daha çok kurutmalık olarak kullanılmaktadır.
PARMAK DUT: Şeker miktarı daha az olmakla birlikte tad olarak beyaz veya kırmızı duta benzer yani asitliği çok azdır. Ağızda ekşilik bırakmaz. Kuru madde oranı yüksektir. En önemlisi şekil olarak ince uzun hemen hemen serçe parmağı büyüklüğünde ve şeklindedir. Diğer dutlara göre daha sıcak ılıman yerleri tercih ederler. Türkiye’de akdeniz ve ege sahillerinde daha verimli ve kaliteli olur. Diğer dutlara göre daha erken dönemde olgunlaşır. Albenisi ile taze olarak tüketilir. Ülkemize yeni girmiştir. Bazı çevrelerde Pakistan dutu veya Avusturalya dutu olarak da adlandırılır.
KARADUT: Az olgun meyveleri kırmızı ve koyu kırmızı, çok olgun meyveleri siyahımsı kırmızı olan SULU, asidik-EKŞİ dutlar “KARADUT” olarak tanımlanır. Diğer dutlardan ayrılan en belirgin özelliği bol sulu ve eşsiz şeker asit dengesi yani aromasıdır. Karadutun yöresel isimlerinde de çeşitlilik gözlenir. Örneğin karadut; Tokat-Erbaa taraflarında “ekşiare”, Kahramanmaraş, Malatya ve çevrelerinde “urumdut”, Manisa dolaylarında “şurupluk dut” ve Hatay-Antakya civarında “tuti” olarak adlandırılır. Pakistan’da Urduca dilinde “toot” olarak, ingilizcede ise yine karadut anlamında “black mulberry” olarak adlandırılır. Karadutun taze tüketimi raf ömrünün sınırlı olmasından dolayı çok azdır. Daha çok meyve suyu, reçel, marmelat, özellikle Kahramanmaraş’da dondurma ve Şebinkarahisar’da pekmezi yapılarak değerlendirilir. Bu amaçla hasattan sonra meyveler hemen işlenmeyecekse şoklama ünitelerinde kullanılacağı zamana kadar bekletilir.
Bugün : 17
Toplam : 51543